Dlaczego to zdrowy styl życia jest taki ważny?
Każdy z nas chce być zdrowy, pełen wigoru i szczęśliwy. Nasze wybory – to, co jemy, jak spędzamy czas, jak odpoczywamy – mają ogromny wpływ na nasze zdrowie fizyczne i psychiczne.
Zdarza się jednak, że można wpaść w pułapki uzależnień – czyli sytuacje, kiedy coś zaczyna przejmować nad nami kontrolę i wydaje się nam, że nie możemy się już bez czegoś obejść. Dlatego tak ważna jest wiedza o zagrożeniach i o tym, jak im zapobiegać uzależnieniom i nałogom.
Co to są uzależnienia i nałogi?
Uzależnienie to stan, w którym człowiek nie potrafi już żyć bez pewnej substancji lub czynności – mimo że to szkodzi zdrowiu, nauce, relacjom i szczęściu.
Uzależnienia mogą dotyczyć:
- substancji (np. papierosy, alkohol, narkotyki)
- czynności i zachowań (np. gry komputerowe, media społecznościowe, zakupoholizm)
Poznaj rodzaje uzależnień i ich skutki.
1. Uzależnienia od substancji:
Papierosy i e-papierosy
- szkodzą płucom i sercu,
- wywołują raka i różne choroby
- powodują trudności z oddychaniem,
- uzależniają bardzo szybko
Alkohol
- osłabia pamięć i koncentrację,
- zwiększa ryzyko wypadków, ryzykownych zachowań
- niszczy wątrobę i mózg,
- może prowadzić do agresji i problemów w relacjach
Narkotyki i dopalacze
- niszczą mózg i ciało,
- mogą wywoływać halucynacje i choroby psychiczne,
- powodują szybką utratę zdrowia a nawet życia,
- wciągają w niebezpieczne środowiska, ryzykowne zachowania
Leki bez kontroli lekarza – lekomania
- mogą uzależniać,
- różne choroby, prowadzą do uszkodzeń narządów
- źle działają w połączeniu z innymi substancjami
2. Uzależnienia behawioralne (od zachowań)
Gry komputerowe
- zabierają czas na naukę, sen i ruch, zdrowy odpoczynek,
- powodują izolację od innych,
- mogą prowadzić do agresji, nerwowości, bezsenności, zmęczenia
- Internet i media społecznościowe
- zabierają czas na naukę, sen i ruch, zdrowy odpoczynek,
- sprawiają, że trudno się skupić,
- powodują porównywanie się z innymi i kompleksy,
- mogą prowadzić do cyberprzemocy i hejtu
Hazard i zakupy
- prowadzą do utraty pieniędzy, ruiny finansowej rodziny
- mogą wywołać stres, wstyd i konflikty w rodzinie
Jedzenie (kompulsywne objadanie się)
- grozi otyłością i wieloma chorobami np. cukrzycą, chorobami serca
- wiąże się z poczuciem winy, smutkiem, wstydem i niską samooceną
Pornografia
- obrazuje fałszywy obraz miłości oraz bliskości
- źle wpływa na budowanie relacji oraz bliskości z osobami, które kochamy
- wiąże się ze wstydem i niską samooceną
Jak rozpoznać, że ktoś ma problem z uzależnieniem?
- Ciągle myśli o danej rzeczy (np. o grze, papierosach).
- Traci kontrolę nad czasem lub ilością.
- Zaniedbuje szkołę, obowiązki, relacje – przyjaciół, rodzinę.
- Jest rozdrażniony, gdy nie ma dostępu do tego, od czego jest uzależniony.
Jak pomóc osobie uzależnionej?
- Nie oceniaj i nie wyśmiewaj. To naprawdę trudna sytuacja i wymaga wsparcia oraz wyrozumiałości i empatycznego podejścia.
- Porozmawiaj spokojnie – zapytaj, jak się czuje, co się dzieje.
- Zachęć do szukania pomocy – u pedagoga szkolnego, psychologa, lekarza, rodziców.
- Bądź wsparciem – pokaż, że ta osoba nie jest sama, że Ci zależy, że jest ważna.
> Zobacz grę planszową XXL do skakania, nauki i zabawy – PROFILAKTYKA UZALEŻNIEŃ
Dobre nawyki
Tak jak uzależnienia i nałogi są w pewnym sensie złymi nawykami, tak po drugiej stronie medalu mamy dobre nawyki, które nas wpierają, chronią i codziennie pracują na naszą korzyść. Przykładem jest wypicie rano szklanki wody, np. z cytryną i odrobiną miodu – możesz dodać mięte. W ten sposób już od samego początku dnia nawadniasz organizm. Ten nawyk sprawi, że Twój mózg i ciało poczują się lepiej, ponieważ się nawodnią i odżywią. A całe ciało ludzkie pracuje na wodzie. Deficyt wody to bóle głowy, zmęczenie, nerwowość, rozdrażnienie itd. To już lepiej wypić tą przykładową szklankę wody, żeby zadbać o siebie.
> seria gier Zdrowe Dzieci
Gry z serii ZDROWE DZIECI kompleksowo biorą na warsztat wszelkie zagadnienia związane ze zdrowiem, dobrymi nawykami wspierającymi dzieci i młodzież na co dzień, aby nasze dzieci były zdrowe, szczęśliwe i aktywne.
Poznaj dobre nawyki, które chronią przed uzależnieniami i nałogami.
- Asertywność – Umiejętność odmowy oraz nieulegania presji społecznej to Twoja tarcza, która chroni Cię przed ryzykowną sytuacją lub poczęstunkiem. Odmów dla własnego zdrowia.
- Sen – 8 godzin efektywnego snu daje energię i chroni przed stresem. Wypoczęty i zrelaksowany umysł nie musi szukać dodatkowej stymulacji.
- Aktywność fizyczna i ruch – sport, taniec, spacery poprawiają nastrój i zdrowie. To też świetny sposób na radzenie sobie ze stresem i złym samopoczuciem.
- Zdrowa dieta – warzywa, owoce, woda zamiast fast-foodów i słodkich napojów to przepis na zdrowie i dobre samopoczucie.
- Relacje z innymi – czas spędzony z rodziną i przyjaciółmi daje poczucie bezpieczeństwa i przynależności. W grupie siła i wsparcie.
- Pasja i hobby – muzyka, sztuka, sport, gry planszowe, czytanie – wypełniają efektywnie czas, rozwijają i budują świadomość.
- Cyfrowy detoks – Odpoczynek od ekranów i świata cyfrowego to podstawa zdrowia psychicznego we współczesnych czasach. Codziennie warto zrobić przerwę od telefonu, komputera, telewizji.
- Medytacja i techniki relaksacji – Poświeć uwagę sobie, swojemu oddechowi, ciału i myślom. W ten sposób przerwiesz natłok myśli i zaczniesz obserwować siebie swoje uczucia i emocje. W ten sposób poznasz siebie i swoje ciało i zaczniesz uczyć się je kontrolować. Medytacja to kolejny świetny sposób na radzenie sobie ze stresem i złym samopoczuciem.
- Buduj dobre nawyki. To Twój trampolina do zdrowia i sukcesu w życiu.
Pamiętaj!
„Szlachetne zdrowie ten tylko się dowie kto Cię stracił.”
– Jan Kochanowski
Twoje zdrowie to Twój największy skarb. Jeśli będziesz dbać o siebie – dobrze się odżywiać, spać, ruszać, rozwijać swoje pasje i unikać szkodliwych substancji – będziesz mieć siłę i radość z życia.
Nie jesteś sam – jeśli czujesz, że coś Cię wciąga albo zauważasz u kolegi, koleżanki problem z uzależnieniem, zawsze można szukać pomocy. Będzie dobrze. Każdy problem można rozwiązać. Rozmowa z dorosłym, któremu ufasz, to pierwszy krok do wyjścia z problemu.
Artykuł jest równocześnie porcją wiedzy dołączaną do gry planszowej > PROFILAKTYKA UZALEŻNIEŃ
autor: mgr inż. Krzysztof Czachura
(projektant gier, ilustrator komiksowy, biolog)
> Zobacz też serię gier „DZIECI BEZPIECZNE„.
> Zobacz też serię gier „POLSKIE ZWIERZĘTA„
> Zobacz też serię gier „ZDROWE DZIECI„.
> Zobacz też serię gier „EKOMANIA„.
> Zobacz też serię gier „CHIŃCZYK„
> Zobacz super edukacyjną eko grę planszową XXL dla dzieci, do skakania „PIRAMIDA ZDROWIA„.
